Diament Sancy

Przeklęty klejnot korony francuskiej

Uważa się, że diament Sancy powstał jako legendarny Balle de Flandres – historyczny diament o masie około 100 karatów. Losy Sancy można prześledzić na przestrzeni około 500 lat, podczas których przechodził przez wiele rąk i ponad 15 krajów. Wiąże się z nim wiele legend, między innymi o klątwie ciążącej na kamieniu oraz o mocy czynienia właściciela niepokonanym. W pewnym momencie został nawet połknięty przez sługę. Zapraszamy Państwa do lektury, by poznać fascynującą historię diamentu Sancy.

W tym artykule znajdą Państwo:

Le diamant Sancy exposé dans la galerie d'Apollon au musée du Louvre depuis 1979
Le diamant Sancy exposé dans la galerie d'Apollon au musée du Louvre depuis 1979

Pochodzenie diamentu Sancy

Uważa się, że kamień pochodzi z Indii i powstał około XIV wieku. W tamtych czasach Indie były jedynym miejscem, gdzie wydobywano diamenty. Ponadto cechy charakterystyczne tego diamentu potwierdzają hipotezę o jego indyjskim pochodzeniu.

Valentina Visconti

Legenda głosi, że wenecki szlifierz diamentów przemycił oryginalny kamień (uważany za Balle de Flandres) z Indii. Pierwsza wzmianka o tym klejnocie w Europie pojawia się w rejestrze posagowym pewnej damy imieniem Valentina Visconti. Visconti była córką księcia Mediolanu. Poślubiła Ludwika I, księcia Orleanu, brata króla Francji Karola VI. Mąż Visconti został zabity przez Burgundczyków, a po jego śmierci sprzedała ona diament Sancy i przeznaczyła uzyskane środki na sfinansowanie walki między Armagnakkami a Burgundczykami.

Konflikt ten przeszedł do historii jako wojna domowa Armagnakków z Burgundczykami, podczas której dwie frakcje francuskiej rodziny królewskiej walczyły o władzę. Po klęsce Armagnakków diament trafił do księcia Jana bez Trwogi (1371–1419), w którego posiadaniu pozostawał przez kilka pokoleń.

Burgundczycy odnoszą zwycięstwo

W czasie, gdy diament Sancy znajdował się pod opieką Karola Śmiałego, władcy Burgundczyków, stanowił symbol zwycięstwa. Książęta Burgundii wierzyli, że posiada on wielką moc. Klejnot przynosił szczęście każdemu, kto go nosił, i rzekomo czynił go niepokonanym. Książęta zawsze nosili go jako talizman podczas bitew i wracali zwycięsko – aż do bitwy pod Grandson w 1476 roku. Karol Śmiały stracił Sancy podczas tej bitwy, co zdawało się tłumaczyć nieszczęścia, które go potem spotykały. Przegrał dwie kolejne bitwy ze Szwajcarami.

Choć Sancy został utracony przez Burgundczyków, nie zaginął w annałach historii – biskup Bazylei ukrył klejnot wraz z Trzema Braćmi – innym słynnym klejnotem. Kilka lat później kamień został sprzedany Jakobowi Fuggerowi, wielkiemu niemieckiemu kupcowi, przedsiębiorcy górniczemu i bankierowi.

Szlifowanie diamentu Sancy

Fugger zlecił oszlifowanie Sancy do postaci diamentu o masie 55,23 karata – takiej, jaką kamień ma obecnie. Sancy został przerobiony i oszlifowany w formę szlifu brylantowego przypominającą kształt tarczy. Wymiary klejnotu wynoszą 25,7 mm długości, 20,06 mm szerokości i 14,3 mm głębokości. Niezwykły diament wyróżnia się również symetrycznymi fasetami oraz brakiem podstawy (pawilonu) – zamiast niej dwie korony zostały umieszczone jedna na drugiej.

Nowożytna historia właścicieli diamentu Sancy

Po upływie kilku epok diament trafił ostatecznie do króla Portugalii Manuela I, zwanego również Manuelem Szczęśliwym. Po jego śmierci diament wszedł w skład klejnotów korony portugalskiej. Sancy pozostawał częścią klejnotów koronnych do czasu, gdy prawa do tronu Antonia de Crato zostały zagrożone przez inwazję hiszpańską.

Sancy trafia do Imperium Brytyjskiego

De Crato uciekł do Francji z większością klejnotów korony portugalskiej, zamierzając uzyskać pomoc Francuzów i Brytyjczyków w odzyskaniu tronu poprzez sprzedaż większości posiadanych klejnotów.

W ten sposób diament Sancy trafił w ręce korony brytyjskiej, a konkretnie – królowej Elżbiety I. Władczyni zastawiła klejnot jakiś czas później, aby pozyskać fundusze na wsparcie Holendrów w walce o wyzwolenie spod panowania hiszpańskiego. Sancy został zastawiony w Antwerpii, a ponieważ nie został wykupiony – trafił do Amsterdamu, historycznej stolicy diamentów.

Sancy zyskuje swoją nazwę

W Amsterdamie diament nabył szlachcic Nicolas de Harlay, pan na Sancy. De Sancy cieszył się uznaniem na dworze francuskim, a później został ambasadorem Francji w Imperium Osmańskim. Według innej teorii zakupił diament w czasie swojej misji dyplomatycznej w Konstantynopolu. Nie wiadomo jednak, w jaki sposób diament Sancy trafił wcześniej do osmańskiego miasta. Sancy był dyplomatą i miłośnikiem kamieni szlachetnych; wiadomo, że posiadał ich obszerną kolekcję.

De Sancy umiejętnie wykorzystywał swoją kolekcję diamentów. Stosowanie diamentów w modzie stawało się wówczas coraz bardziej popularne, a rosnący popyt pozwolił de Sancy’emu czerpać korzyści z wypożyczania swoich klejnotów innym arystokratom. Henryk III Walezjusz pożyczył od niego ten kamień i ozdobił nim swój kapelusz. Podobno król wcześnie zaczął łysieć i starał się to ukryć, nosząc nakrycie głowy. Można zatem powiedzieć, że przez pewien czas kamień pełnił funkcję niezwykle wytwornej ozdoby zastępującej perukę.

Henryk IV również postarał się o pożyczenie diamentu od de Sancy’ego. Jednak mniej zależało mu na wyglądzie, a znacznie bardziej na sfinansowaniu armii. Kamień posłużył jako zabezpieczenie pożyczki. Można więc śmiało powiedzieć, że dopóki diament Sancy pozostawał własnością de Sancy’ego, był intensywnie wykorzystywany.

Tajemnica morderstwa: Sancy uznano za stracony na zawsze

Pośród wszystkich tych perypetii zdarzył się moment, gdy uznano, że kamień zaginął na zawsze. Powierzono go posłańcowi, który przepadł bez śladu. Większość ludzi sądziła, że mężczyzna ukradł diament, lecz de Sancy był przekonany o prawości swojego wysłannika i wierzył, że przydarzyło mu się coś złego. Przeprowadzono śledztwo, które zakończyło się odnalezieniem kuriera – martwego i obrabowanego. Gdy zbadano ciało, diament Sancy odnaleziono w żołądku mężczyzny. Ku zaskoczeniu tych, którzy wątpili w jego uczciwość, posłaniec okazał się lojalny do końca i wykazał bezgraniczną wierność wobec de Sancy’ego, chroniąc powierzony mu klejnot za cenę własnego życia.

De Sancy sprzedaje kamień

Z czasem de Sancy popadł w trudności finansowe i został zmuszony do sprzedaży kamienia. W ten sposób diament trafił w posiadanie króla Jakuba I. Od tego momentu klejnot zaczęto nazywać diamentem Sancy. Kamień odziedziczył syn Jakuba, Karol I, który podarował go swojej żonie Henrietcie Marii jako prezent ślubny. Wiadomo, że Henrietta Maria dwukrotnie zastawiała diament Sancy wraz z innymi klejnotami koronnymi. Pierwszy raz – aby sfinansować działania wojenne męża przeciwko Francji i Hiszpanii, drugi – aby przygotować się na ewentualną kampanię militarną, gdyż jej małżonek, król Karol I, pozostawał w nieustannym konflikcie z parlamentem. Po serii porażek król sprzedał diament Sancy kardynałowi Mazarinowi, pierwszemu ministrowi Francji, który po śmierci zapisał kamień królowi Francji.

Diament Sancy staje się częścią francuskich klejnotów koronnych

Po śmierci kardynała Mazarina diament Sancy pozostawał częścią francuskich klejnotów koronnych aż do rewolucji francuskiej. Podczas napadu na Skarbiec Królewski Sancy został skradziony wraz z diamentem Regent i diamentem Hope. Następnie kamień zniknął na pewien czas – istnieją sprzeczne teorie na temat miejsca jego pobytu.

Powszechnie wiadomo, że w 1828 roku Sancy został zakupiony przez księcia Demidowa z Rosji. Przekazał go synowi, który podarował kamień żonie w noc poślubną. Ostatecznie Demidowowie sprzedali diament sir Jamsetjee Jeejeebhoyowi – indyjskiemu książęcemu kupcowi. Ten jednak odsprzedał diament Sancy już rok później i kamień ponownie zniknął. Pojawił się znowu w 1867 roku na Wystawie Paryskiej, po czym nastąpił kolejny okres niewiadomych losów.

Diament Sancy wypłynął ponownie w 1906 roku, gdy zakupił go William Waldorf Astor, pierwszy wicehrabia Astor. Kamień pozostawał w rodzinie Waldorfów do czasów czwartego wicehrabiego Astora, który w 1978 roku sprzedał Sancy muzeum Luwr za 1 000 000 €. Tam diament znajduje się do dziś.

Charakterystyka techniczna diamentu Sancy

Diament Sancy to kamień o kształcie tarczy, oszlifowany w szlifie brylantowym. Waży 55,23 karata, czyli 11,046 grama. Wymiary kamienia to 25,7 mm długości, 20,06 mm szerokości i 14,3 mm głębokości. Większość faset ma kształt trójkątny, z centralną fasetą pięcioboczną po każdej stronie. Kształt diamentu jest tak unikatowy, że niemożliwe było porównanie barwy kamienia z wzorcami skali barwy. Ogólny wygląd sugeruje dobrą barwę oraz stosunkowo wysoką czystość. Występuje jednak niewielka wada blisko powierzchni, która jest powielana przez odbicia światła w fasetach. Na pięciobocznych fasetach widoczne są rysy. Ogólnie rzecz biorąc, nie istnieją oficjalne stopnie klasyfikacji barwy i czystości tego diamentu.

Znaczenie diamentu Sancy

Diament Sancy jest jednym z najważniejszych klejnotów o wartości historycznej, należących do zbiorów Galerie d’Apollon w muzeum Luwr. Będąc własnością licznych monarchów, diament Sancy przez lata pomagał finansować wystawny styl życia władców oraz ich działania wojenne. Sancy stanowił część francuskich klejnotów koronnych w czasie rewolucji francuskiej – przełomowego momentu w historii nowożytnej. Część skradzionych klejnotów posłużyła do sfinansowania rewolucji, inne ukryto w tajnych mieszkaniach na terenie całego kraju. Choć diament Sancy nie zawsze pozostawał we francuskich rękach, stanowi ważny element kultury Francji i jej ducha postępu. Historia diamentu Sancy oraz sam kamień przypominają o wrodzonej skłonności narodu francuskiego do podążania z duchem czasu.

Sancy jako część francuskiego dziedzictwa kulturowego w Luwrze

Diament Sancy jest dostępny dla publiczności w Luwrze, gdzie eksponowany jest w Galerie d’Apollon pośród innych pięknych klejnotów z dziedzictwa francuskiej korony. Galeria, w której znajduje się diament, została zaprojektowana tak, aby odzwierciedlać fascynację króla Ludwika XIV bogiem Apollinem. Wiadomo, że władca utożsamiał się z tym bóstwem, dlatego całą przestrzeń urządzono z intencją oddania tego aspektu osobowości Króla Słońce. Ludwik XIV zgromadził największych artystów epoki do pracy nad Galerie d’Apollon. Później ten sam zespół pracował nad Galerią Lustrzaną w pałacu wersalskim.

Mamy nadzieję, że lektura sprawiła Państwu przyjemność

Jeśli chcieliby Państwo przeczytać o innych słynnych diamentach, takich jak Orłow, Eureka czy Premier Rose, zapraszamy do słownika słynnych diamentów Ajediam. Jeśli natomiast poczuli się Państwo zainspirowani, zachęcamy do zapoznania się z kolekcją wyjątkowych diamentów w sklepie Ajediam.