Ceny diamentów
Czytaj więcejDiament Cullinan
Olbrzymi król wśród diamentów
W kopalni diamentów w Pretorii w Republice Południowej Afryki odnaleziono największy w historii diament surowy o jakości jubilerskiej. Barwa, czystość, a przede wszystkim rozmiar tego kamienia zafascynowały miliony widzów na całym świecie. Diament został podarowany najpotężniejszemu władcy tamtych czasów – Edwardowi VII, królowi Wielkiej Brytanii. Na tej stronie mogą Państwo poznać niezwykłą historię tego olśniewającego giganta. Zapraszamy do lektury, aby dowiedzieć się, jak diament Cullinan został odkryty, przewieziony, ofiarowany, rozcięty i wreszcie oszlifowany, dając początek jednej z najwspanialszych kolekcji diamentów na świecie.
W niniejszym artykule znajdą Państwo:
Pochodzenie diamentu Cullinan
26 stycznia 1905 roku Frederick Wells dokonał niezwykłego odkrycia w kopalni Premier No. 2. Znalezisko Wellsa znajdowało się w pobliżu miasta Cullinan w Republice Południowej Afryki, na głębokości około 5,5 metra pod powierzchnią. Pracując w kopalni, pan Wells zauważył błysk światła dochodzący z jednej ze ścian. Szybko wspiął się po niej i za pomocą scyzoryka wydobył obiekt przypominający wielki kryształowy odłamek. Przezroczysty owoc jego pracy miał wyraźną niebiesko-białą barwę – podobno można go było pomylić z kawałkiem szkła.
Pan Cullinan ogląda kamień
Pan Wells zaniósł diament do właściciela kopalni, Thomasa Cullinana, celem ekspertyzy. Odkryty kamień okazał się wyjątkowo czystym diamentem o masie 3 106,75 karata (621,35 g) – był to największy diament w historii. Pan Cullinan zaprezentował diament publicznie w Standard Bank of Johannesburg. Choć sprzedano zaledwie 3 000 biletów, wydarzenie przyciągnęło 2 lutego 1905 roku szacunkowo 9 000 osób. Zarówno znawcy, jak i laicy z niecierpliwością pragnęli ujrzeć ów słynny cud natury. Lokalna gazeta „The Transvaal Leader” nazwała kamień diamentem Cullinan od nazwiska właściciela kopalni. W swoim artykule dziennikarz wysunął pomysł, że diament jest tak wspaniały, iż mógłby zostać ofiarowany królowi Edwardowi VII.
Diament dla pokoju
Powszechnie wiadomo, że niektórzy politycy tymczasowego rządu Transwalu zaaprobowali ten pomysł, ponieważ stosunki z Koroną Brytyjską zostały nadszarpnięte przez drugą wojnę burską – krwawy konflikt, który zakończył się zaledwie trzy lata przed odkryciem kamienia. Pomysł gazety zakładał, że diament mógłby posłużyć jako gest dobrej woli i lojalności wobec Korony. Perspektywa, że kamień ożywi relacje między Transwalem a Pałacem Buckingham, była całkiem realna. Jednak, jak to często bywa w kwestiach politycznych, rząd południowoafrykański debatował nad ewentualnym darem przez niemal trzy lata.
W 1907 roku przywódcy afrykanerów Louis Botha i Jan Smuts postanowili poprzeć władzę brytyjską w Transwalu oraz zakup diamentu. W rezultacie tej decyzji zgromadzenie ustawodawcze Transwalu przegłosowało w sierpniu tego samego roku uchwałę o nabyciu diamentu za 150 000 funtów. Rzeczywiste koszty były jednak niższe ze względu na przepisy o podatku od diamentów – właściciel miał sprzedać diament rządowi, lecz następnie musiał zwrócić temuż rządowi dwie trzecie swojego zysku.
Porozumienie w sprawie przekazania diamentu Cullinan
W październiku rząd tymczasowy skontaktował się z Koroną Brytyjską w celu sformalizowania oferty. Król Edward VII początkowo wahał się, czy ją przyjąć, lecz ostatecznie uczynił to pod wpływem kilku historycznych postaci, wśród których był sam Winston Churchill. Przyszły premier odegrał tak istotną rolę w negocjacjach, że otrzymał za swe starania replikę diamentu. Replika ta podobno spoczywała na srebrnej tacy w jego domu. Być może służyła jako przypomnienie dla wszystkich gości – memento symbolizujące status Churchilla jako obrońcy Korony.
Król Edward VII przyjął diament Cullinan jako znak „lojalności i przywiązania ludu Transwalu do jego tronu i osoby”. Ludowi Transwalu złożono formalną obietnicę, że diament będzie „przechowywany wśród historycznych klejnotów i pamiątek Korony”. W dniu swoich 66. urodzin, 9 listopada 1907 roku, monarcha oficjalnie przyjął surowy diament Cullinan jako dar.
Szlifowanie diamentu Cullinan
Edward VII stanął przed niełatwym zadaniem wyboru szlifierza diamentów godnego opracowania najwspanialszego diamentu odkrytego do tamtej pory. Operacja ta wymagała umiejętności, jakimi dysponowało wówczas zaledwie kilka osób na świecie. Wybór króla padł ostatecznie na holenderską firmę Royal Asscher Diamond Company, uznaną za opatentowanie szlifu Asscher, a także za oszlifowanie diamentu Excelsior o masie 971 karatów w 1903 roku.
Cullinan kontratakuje
Joseph Asscher przez sześć miesięcy studiował diament, zanim przystąpił do jego cięcia. Gdy był gotowy, wykonanie nacięcia o głębokości 1,3 cm zajęło mu cztery dni. Po zakończeniu nacięcia pan Asscher uderzył diament nożem. Ku powszechnemu zdumieniu nóż pękł w jego rękach, a Cullinan pozostał nienaruszony. Przy drugiej próbie szlifierz rozdzielił diament na dwa kawałki o masie odpowiednio 2 029,9 i 1 068,8 ct — dokładnie zgodnie z planem. Istnieje popularna legenda, że pan Asscher był podczas tego zdarzenia niezwykle zdenerwowany. Miał być tak wzburzony, że po rozdzieleniu kamienia podobno zemdlał. Jednak bratanek Asschera, Louis Asscher, a także Ian Balfour, autor książki „Famous diamonds”, zdementowali te pogłoski jako nonsens. Żaden Asscher nie zemdlałby podczas pracy nad jakimkolwiek kamieniem. Znacznie bardziej prawdopodobnym zakończeniem tej sekwencji wydarzeń była butelka szampana na toast.
Nie tracąc czasu, trzech mężczyzn pracowało na 14-godzinnych zmianach przez kolejne osiem miesięcy. Efektem ich pracy było dziewięć wielkich kamieni szlachetnych, 96 mniejszych brylantów i 9,5 karata nieszlifowanych fragmentów. Elementy różniły się wielkością i kształtem. Cullinan I waży 530,20 karata, natomiast Cullinan IX — 4,39 karata. Asscher przedstawił dwa największe kamienie, Cullinan I i II, królowi Edwardowi VII w pałacu Windsor.
Współczesna historia własności diamentu Cullinan
Po odkryciu Cullinan był własnością Thomasa Cullinana, południowoafrykańskiego magnata diamentowego. Był on właścicielem Premier Diamond Mining Company, która odkryła Cullinan.
Transport Cullinana z kopalni Premier do Londynu
Obawy o bezpieczeństwo diamentu były tak wielkie, że oficjalnie wysłano atrapy pod silną ochroną. W tym samym czasie prawdziwy diament wysłano zwykłą pocztą poleconą w nieoznakowanej paczce do Londynu.
Pozostałe sześć diamentów Cullinan zostało odkupionych od rządu Republiki Południowej Afryki. Później przekazano je jako dar królowej Marii na pamiątkę inauguracji Unii. Była ona synową Edwarda, żoną Jerzego V i zapaloną kolekcjonerką biżuterii. Obecnie należą do prywatnej kolekcji jej wnuczki, królowej Elżbiety II. Wszystkie dziewięć diamentów Cullinan pozostaje w prywatnym posiadaniu rodziny królewskiej lub wśród brytyjskich klejnotów koronnych. Po śmierci Edwarda Cullinan I i II zostały osadzone odpowiednio w Berle Królewskim i Koronie Imperialnej. Do dziś są wystawione w londyńskiej Tower of London.
Charakterystyka techniczna diamentu Cullinan
Cullinan I i II zostały osadzone w złotej oprawie koszyczkowej, której nie dało się zdjąć, co ograniczyło dokładność oceny barwy i czystości. Niemniej Cullinany porównano z innymi diamentami o doskonałej barwie i czystości. Ich barwę oszacowano na D, co oznacza całkowitą bezbarwność. Ich czystość potencjalnie odpowiada klasie bez skazy (FL), czyli najwyższej możliwej, choć na powierzchni Cullinana obecnych jest kilka drobnych niedoskonałości.
W stanie surowym Cullinan ważył 3 106,75 karata (621,35 g), miał wymiary 10,1 × 6,35 × 5,9 cm i wykazywał niebiesko-białą barwę.

- Cullinan I (Wielka Gwiazda Afryki) waży 530,20 karata i jest diamentem o szlifie gruszka. Osadzony jest w Berle Królewskim z Krzyżem. Wystawiany jest w Tower of London.
- Cullinan II (Mniejsza Gwiazda Afryki) waży 317,40 karata i jest brylantem o szlifie poduszkowym. Osadzony jest w Koronie Imperialnej. Wystawiany jest w Tower of London.
- Cullinan III waży 94,40 karata i ma szlif gruszka. Osadzony jest w broszce wraz z Cullinan IV. Broszka znajduje się obecnie w prywatnej kolekcji królowej Elżbiety II.
- Cullinan IV waży 63,60 karata i jest brylantem o szlifie kwadratowym.
- Cullinan V waży 18,80 karata i ma szlif serce. Osadzony jest w broszce będącej własnością królowej Elżbiety.
- Cullinan VI waży 11,50 karata i ma szlif markiza. Osadzony jest w naszyjniku ze szmaragdami i diamentami, który obecnie należy do królowej Elżbiety II.
- Cullinan VII waży 8,80 karata i ma szlif markiza. Osadzony jest w wisiorku wraz z Cullinan VIII; wisiorek jest własnością królowej Elżbiety II.
- Cullinan VIII waży 6,80 karata i ma zmodyfikowany szlif poduszkowy.
- Cullinan IX waży 4,39 karata i ma szlif gruszka. Osadzony jest w pierścionku należącym obecnie do królowej Elżbiety II.
Znaczenie diamentu Cullinan
Do dziś Cullinan pozostaje największym znalezionym diamentem surowym o jakości jubilerskiej. Aż do momentu oszlifowania diamentu Jubilee był również największym oszlifowanym diamentem w historii. Czystość Cullinan I pozostaje jednak najwyższa i jest on nadal największym przejrzystym oszlifowanym diamentem na świecie. Wielkość, barwa i czystość diamentu Cullinan inspirują kolejne pokolenia miłośników diamentów. Cullinan stał się punktem odniesienia w kategorii wielkich diamentów. Ilekroć mowa o wielkości dużych diamentów, Cullinan stanowi główny punkt porównania. Bez wątpienia Cullinan jest jednym z najsłynniejszych diamentów na świecie i słusznie zajmuje miejsce króla wielkich diamentów.
Mamy nadzieję, że lektura była przyjemna
Jeśli chcieliby Państwo przeczytać o innych słynnych diamentach, takich jak Orłow, Eureka czy Premier Rose, zapraszamy do słownika słynnych diamentów Ajediam. Jeśli natomiast poczuli się Państwo zainspirowani, zapraszamy do przeglądania kolekcji diamentów premium w sklepie Ajediam.