De Cullinan-diamant

De oorsprong van de Cullinan-diamant

Op 26 januari 1905 deed Frederick Wells een bijzondere ontdekking in de Premier No.2-mijn. Zijn vondst werd gedaan nabij het stadje Cullinan in Zuid-Afrika, op ongeveer 5,5 meter onder het oppervlak. Terwijl hij in de mijn aan het werk was, zag Wells een lichtreflectie afkomstig van een van de wanden. Hij klom snel omhoog en gebruikte zijn zakmes om een object bloot te leggen dat leek op een grote kristalscherf. Het doorschijnende resultaat van zijn inspanning had een helder blauw-witte kleur en er wordt gezegd dat het gemakkelijk voor een stuk glas had kunnen worden aangezien.

De heer Cullinan inspecteert de steen

De heer Wells bracht de diamant naar de eigenaar van de mijn, Thomas Cullinan, voor inspectie. Wat werd ontdekt, bleek een uitzonderlijk zuivere diamant te zijn met een gewicht van 3.106,75 karaat (621,35 gram) (21,9 ounce). Het was de grootste diamant die ooit in de geschiedenis is gevonden!

De heer Cullinan stelde de diamant tentoon aan het publiek in de Standard Bank van Johannesburg. Hoewel er slechts 3.000 tickets werden verkocht, bezochten naar schatting 9.000 mensen het evenement op 2 februari 1905. Zowel experts als het grote publiek waren zeer nieuwsgierig om dit indrukwekkende natuurwonder met eigen ogen te aanschouwen.

Een lokale krant, The Transvaal Leader, gaf de steen de naam “Cullinan-diamant”, naar de eigenaar van de mijn. In hun berichtgeving werd ook voor het eerst het idee geopperd dat de diamant zo uitzonderlijk was dat hij zelfs als geschenk aan koning Edward VII zou kunnen worden aangeboden.

Een diamant voor vrede

Het is bekend dat sommige politici van de voorlopige Transvaalse regering dit idee steunden, aangezien hun relatie met de Britse Kroon was beschadigd door de Tweede Boerenoorlog – een bloedig conflict dat slechts drie jaar vóór de ontdekking was geëindigd. Het voorstel van de krant was dat de steen kon dienen als een gebaar van goodwill en loyaliteit aan de Kroon. Het idee dat de diamant de relatie tussen Transvaal en Buckingham Palace zou kunnen herstellen, werd serieus overwogen. Zoals vaak gebeurt wanneer politiek een rol speelt, werd er echter bijna drie jaar lang gedebatteerd over het mogelijke geschenk.

In 1907 besloten de Afrikaanse leiders Louis Botha en Jan Smuts de Britse heerschappij in Transvaal te steunen, evenals de aankoop van de diamant. Als gevolg hiervan nam de Transvaalse wetgevende vergadering in augustus van dat jaar een besluit om de diamant te kopen voor £150.000. De werkelijke kosten lagen echter lager vanwege de diamantbelastingwetten. De eigenaar verkocht de diamant aan de overheid, maar moest daarna twee derde van zijn winst weer aan diezelfde overheid terugbetalen.

Er wordt een overeenkomst gesloten om de Cullinan te schenken

In oktober nam de voorlopige regering contact op met de Britse Kroon om hun aanbod officieel te maken. Koning Edward VII aarzelde aanvankelijk om het geschenk te accepteren, maar ging uiteindelijk akkoord onder invloed van enkele historische figuren, waaronder Winston Churchill. De latere premier speelde zo’n belangrijke rol in de onderhandelingen dat hij als dank een replica van de diamant ontving. Naar verluidt bewaarde hij deze op een zilveren schaal in zijn woning — mogelijk als een symbool van zijn toewijding aan de Kroon.

Koning Edward VII accepteerde de Cullinan als teken van “de loyaliteit en verbondenheid van het volk van Transvaal met zijn troon en persoon”. Er werd een formele belofte gedaan aan het volk van Transvaal dat de diamant “bewaard zou blijven onder de historische juwelen en erfstukken van de Kroon”. Op zijn 66e verjaardag, op 9 november 1907, ontving de vorst officieel de ruwe Cullinan-diamant als geschenk.

Het slijpen van de Cullinan-diamant

Edward VII stond voor een grote uitdaging bij het kiezen van een diamantslijper die geschikt was om de meest bijzondere diamant ter wereld tot dan toe te bewerken. Een dergelijke taak vereiste uitzonderlijke vaardigheden die destijds slechts weinigen bezaten. Uiteindelijk viel Edwards keuze op de Nederlandse Royal Asscher Diamond Company, een bedrijf dat bekend stond om het patenteren van de Asscher-slijpvorm en om het slijpen van de 971-karaats Excelsior-diamant in 1903.

De Cullinan slaat terug!

Joseph Asscher bestudeerde de diamant gedurende zes maanden voordat hij een poging deed om hem te splijten. Toen hij er klaar voor was, had hij vier dagen nodig om een inkeping van 1,3 cm in de steen te maken. Nadat deze was voltooid, sloeg Asscher met zijn mes op de diamant. Tot ieders verbazing brak het mes in zijn handen, terwijl de Cullinan volledig onbeschadigd bleef. Bij zijn tweede poging slaagde de slijper erin de diamant precies volgens plan in twee delen te splitsen, met gewichten van respectievelijk 2029,9 en 1068,8 karaat. Er bestaat een populaire mythe dat Asscher tijdens dit moment extreem nerveus was en na het splijten van de diamant flauwviel. Zijn neef, Louis Asscher, en Ian Balfour, auteur van Famous Diamonds, hebben deze verhalen echter als onzin bestempeld. Geen enkele Asscher zou flauwvallen tijdens het werken met een edelsteen – een fles champagne om het succes te vieren is een veel waarschijnlijker afloop.

Zonder tijd te verliezen werkten drie mannen vervolgens gedurende acht maanden in shifts van 14 uur per dag. Het eindresultaat bestond uit negen grote diamanten, 96 kleinere briljanten en 9,5 karaat aan ongepolijste resten. De stukken varieerden in grootte en vorm: Cullinan I woog 530,20 karaat, terwijl Cullinan IX 4,39 karaat woog. Asscher presenteerde de twee grootste stenen, Cullinan I en II, aan koning Edward VII in Windsor Castle. Edward gaf de grootste diamant de naam “Great Star of Africa”, hoewel de naam Cullinan in het algemeen gebruik bleef. Als beloning voor hun uitstekende werk behield het Asscher-bedrijf alle overige diamanten, behalve Cullinan I en II, die aan Edward VII werden overgedragen.

De moderne eigendomsgeschiedenis van de Cullinan-diamant

Na de ontdekking was de Cullinan-diamant eigendom van Thomas Cullinan, een Zuid-Afrikaanse diamantmagnaat. Hij was de eigenaar van de Premier Diamond Mining Company, het bedrijf dat de Cullinan had ontdekt.

Het transport van de Cullinan van de Premier-mijn naar Londen

De zorgen om de veiligheid van de diamant waren zo groot, dat er ceremonieel een officieel lokmiddel onder zware bewaking werd verscheept. Ondertussen werd de echte diamant via de gewone aangetekende post in een onopvallend pakketje naar Londen gestuurd. De regering van Transvaal slaagde erin de Cullinan op 9 november cadeau te doen aan koning Edward VII voor zijn 66e verjaardag. Vervolgens gaf Edward de firma Asscher de opdracht om de edelsteen te slijpen. Als betaling voor hun meesterwerk hield Edward alleen de Cullinan I en II, terwijl hij de overige stenen aan de firma Asscher liet. Edward kocht echter ook de Cullinan VI voor zijn vrouw, koningin Alexandra.

De andere zes Cullinan-diamanten werden teruggekocht van de Zuid-Afrikaanse regering. Later schonken zij deze edelstenen aan koningin Mary ter herinnering aan de inhuldiging van de Unie. Zij was de schoondochter van Edward, de echtgenote van George V, en een hartstochtelijk verzamelaar van juwelen. Momenteel behoren ze tot de privécollectie van haar kleindochter, koningin Elizabeth II. Alle negen Cullinan-diamanten bevinden zich ofwel in het persoonlijk bezit van de koninklijke familie, ofwel in de Britse kroonjuwelen. Na de dood van Edward werden de Cullinan I en II respectievelijk in de Sovereign’s Sceptre (de scepter van de vorst) en de Imperial State Crown (de keizerlijke staatskroon) gezet. Ze zijn tot op de dag van vandaag te bezichtigen in de Tower of London.

De technische kenmerken van de Cullinan-diamant

Cullinan I en II zijn gezet in een gouden zetting die niet verwijderd kan worden, wat de nauwkeurigheid van de kleur- en zuiverheidsbepaling beperkt. Toch zijn de Cullinan-diamanten vergeleken met andere diamanten van uitzonderlijke kwaliteit.

Hun kleur wordt benaderd als D (kleurloos), terwijl de zuiverheid mogelijk lupezuiver is — de hoogste graad — hoewel er enkele kleine oppervlakte-onvolkomenheden aanwezig zijn.

In ruwe vorm woog de Cullinan 3.106,75 karaat (621,35 gram) en had hij afmetingen van 10,1 x 6,35 x 5,9 cm. De diamant had een blauw-witte kleur.

1. Cullinan I (de Great Star of Africa) weegt 530,20 karaat en is een peervormige diamant. Hij is gezet in de Royal Sceptre with Cross en wordt tentoongesteld in de Tower of London.
2. Cullinan II (de Lesser Star of Africa) weegt 317,40 karaat en is een kussenvormig briljant geslepen diamant. Hij is gezet in de Imperial State Crown en wordt eveneens tentoongesteld in de Tower of London.
3. Cullinan III weegt 94,40 karaat en is peervormig. Hij is samen met Cullinan IV gezet in een broche, die zich momenteel in de privécollectie van koningin Elizabeth II bevindt.
4. Cullinan IV weegt 63,60 karaat en is een vierkant geslepen briljant.
5. Cullinan V weegt 18,80 karaat en is hartvormig. Hij is gezet in een broche, in bezit van koningin Elizabeth II.
6. Cullinan VI weegt 11,50 karaat en is marquise-vormig. Hij is gezet in een smaragd- en diamanten halsketting, die nu eigendom is van koningin Elizabeth II.
7. Cullinan VII weegt 8,80 karaat en is eveneens marquise-vormig. Hij is gezet in een hanger samen met Cullinan VIII, in bezit van koningin Elizabeth II.
8. Cullinan VIII weegt 6,80 karaat en heeft een aangepaste kussenvorm.
9. Cullinan IX weegt 4,39 karaat en is peervormig. Hij is verwerkt in een ring en behoort nu tot de privécollectie van koningin Elizabeth II.

De betekenis van de Cullinan-diamant

Tot op de dag van vandaag is de Cullinan de grootste ruwe diamant van edelsteenkwaliteit die ooit is gevonden. Tot de slijping van de Jubilee-diamant was het bovendien ook de grootste geslepen diamant ooit. De zuiverheid van Cullinan I is echter superieur en hij blijft de grootste zuiver geslepen diamant ter wereld.

De grootte, kleur en zuiverheid van de Cullinan-diamant hebben generaties liefhebbers geïnspireerd. De Cullinan is uitgegroeid tot de maatstaf binnen de categorie van grote diamanten. Met andere woorden, wanneer er gesproken wordt over de grootte van grote diamanten, wordt deze steen altijd als belangrijkste referentiepunt gebruikt.

Zonder twijfel is de Cullinan een van de beroemdste diamanten ter wereld en neemt hij terecht de plaats in als de koning van de grote diamanten.

We hopen dat u van dit artikel heeft genoten!

Als u meer wilt lezen over andere beroemde diamanten zoals de Orlov, Eureka, or Premier Rose -diamanten, kunt u een bezoek brengen aan Ajediam’s Famous Diamonds glossary. Of, als u zich geïnspireerd voelt, kunt u de premium diamantcollecties van Ajediam bekijken in onze shop.